KÖY ENSTİTÜLERİ
Ziya Gökerküçük
17-04-2015 13:43

 

Köy Enstitüleri üzerine çok şey söylendi, yazıldı ve söylenecek, yazılacak.  Ve birçoğumuz bunların büyük bölümünü okuduk. Her birini okuduğunuzda, sanırım sizlerde benim gibi, daha özgür hissettiniz kendinizi. Çünkü Köy Enstitüleri Mehmet Başaran’ın dediği gibi bir “özgürleşme eylemidir”.

Amaç, eğitimin; üretime, demokratik yaşama, toplumun ilerlemesine katkı sağlaması ve büyük çoğunluğu köylü olan ülkenin üretimini arttırmak ve kentleşmeye hazırlamaktır. Çünkü kurucuların anlayışına göre eğitim; yurttaşa aklını kullanmasını, dünyayı kendine göre düzenleme yetisini vermesidir. Bireylerin yetenekleri ve becerileri doğrultusunda yaşama üretken olarak katılmasıdır.

Köy Enstitüleri’nin temel esprisi, kişinin kendi farkına varılabilme özelliğini kazandırmasıydı. İnsan; anlayan, düşünen, sorgulayan ve üretendi. Yaptığı işin verdiği mutluluk ile yaşamına anlam katabiliyordu.

Bugün bizler Köy Enstitüleri’ni okuyunca hayıflanıyoruz. Toplum olarak o dönemde neye sahip olduğumuzun farkında değildik. Bugün de farkında olduğumuz inancında değilim.                                                     

Bu gün Köy Enstitülerini, 1940’lı yıllardaki özgünlüğü ile kurma düşüncesi elbette gerçekçi değildir. Tonguç, bugün yaşasaydı bugünün koşullarına göre bir enstitü kurardı. Onun dünya görüşü ve gerçekçiliği bunu gerektirir. Bugünün enstitüsünde çocuklar değil gençler bulunur, öğrenciler okullarına cep harçlıklarıyla değil emekleriyle “katkı” yapmalıdırlar. Ama değişmezler de olur; yine “serbest okuma” saatleri bulunur, çocuklar ve gençler doya doya roman, öykü, şiir, genel kültür kitapları okurlar, zamanlarını test çözerek tüketmezler. Bu günü enstitüsü de; müzik, resim, spor ile her zaman neşeli, sevilen ve özlenen bir yuva olur. Öğrenciler kuru laf dinlemez, araştırır, bulur ve tartışırlar. Okulu ağaçlandırıp çiçeklendirirler, çevreyi korurlar. Güç durumdaki arkadaşlarına yardım ederler. Boş zamanlarını kaset dinleyerek değil çalgı çalarak; takım fanatikliği ile değil spor yaparak değerlendirirler. Bu günkü enstitünün bilgisayarları da kendi buldukları programları ile kurulur. Kısacası Köy Enstitüleri; dün köy insanının, bilimin aydınlığında, bilinçli bir liderlikle kendi yazgısını değiştirmeye yönelik bir hareket iken bugün kente göçmüş insanımıza doğayı, sanatı, doğayı, kenti ve kent kültürünü kavratır ve ilgi duyduğu mesleğiyle buluştururdu.

O yıllarda  “Cumhuriyeti nasıl geliştiririz?” yarışı vardı, bugün “cumhuriyeti nasıl koruyalım?” kaygısı var. Bugün herkesin birleştiği “eğitimin bozulmuşluğu” fikrine karşı ne yapıyoruz? Yönetimler İnsanımızı daha da kullaştırıcı, köleleştirici sistemlere yönlendiriyorlar ve bizler sessiz duruyor, kabul ediyoruz.

İnsanlığın geçirdiği evrelerden sonra eğitimde temel amaç; laik ve bilimsel eğitimdir. Bu olursa kişi “yurttaş” olur. Din kişinin özelidir ve yönetme erkinin emrinde olamaz.

Köy Enstitüleri kısa bir süre etkin model olmasına rağmen bu kadar etkili olduysa sebebi laik, bilimsel ve üretime yönelik eğitimi savunduğu, hayata geçirdiği içindir.

Köy Enstitüleri modeli ile bu günkü modelin basit karşılaştırmasını yaptığımızda şunları görürüz;(Birinciler Köy Enstitüleri Eğitimini, ikinciler bugünkü eğitim anlatmaktadır) 1-Eşitlikçi okul / Seçkinci okul. 2-Halka açık, halk okulu / Halka kapalı, devlet okulu.  3-Doğa ile iç içe ve çevreye açık (doğa) okul / Doğaya ve çevreye kapalı (apartman)okul.  4-Çok amaçlı okul/ Tek amaçlı okul. 5-Sürekli eğitim okulu/ Parçacı eğitim okulu. 6-Planlı eğitim okulu/ Başıbozuk eğitim okulu. 7-Üretici okul/  Kaynak tüketen(tüketici)okul.  8-Öğrenci merkezli okul/ Öğretmen-ders merkezli okul. 9-Karma eğitim veren okul/ Eşeyli eğitim veren okul. 10-Kitap dostu okul/ Kitap düşmanı okul. 11-Parasız yatılı okul/  Paralı özel okul. 12-Esnek ve gelişen programlı okul/ Donmuş programlı okul. 13-Ulusal ve yerli eğitim veren okul/ Çağı yitiren şabloncu okul. 14-Anadille eğitim veren okul/Yabancı dille eğitim veren okul. 15-Öğrenciyi etkin kılan okul/İzlence verici-öğrenci alıcı okul. 16-Birey-yurttaş yetiştiren okul/Birey-kul, yurttaş-ümmet okulu. 17-Özgür düşünce veren okul/ Düşünce suçu arayan okul. 18-Güzel sanatlar okulu/ Öykünmeci okul. 19-Akıl ve bilim okulu /Yarı dogmatik okul. 20-Dinsel sömürüye kapalı okul/Dinsel sömürüye açık okul. 21-İşe yarar bilgi veren oku/ Kuru ve ölü bilgi veren okul. 22-Öğrenmenin öğrenildiği okul/ Yarı belleme, ezberci okul. 23-Kuşkucu, araştırıcı, sorgulayıcı öğrenci okulu/ Kabulcü, aktarmacı bilgiçlik okulu. 24-Çevreyle sürekli iletişimli okul/ Çevreye kapalı okul. 25-Çok sesli demokrasi okul/Tekçi, tek sesli, yetke okulu. 26-Sorumluluğu yaşatan özgürlükler okulu/ Sorumluluktan kaçan yasaklar okulu. 27-Ödüllendirmeler okulu/ Yaptırımlar okulu. 28-Bağımsız yönetim okulu /Çok katmanlı yönetim okulu. 29-Öğrenciyi kendisiyle yarıştıran değerlendirme okulu/ Öğrenciyi başkalarıyla yarıştıran sınav ve test okulu. 30-Güler yüzlü sevgi okulu/ Çatık kaşlı soğuk okul. 31-Örgütleyici hoşgörü okulu/ Yasakçı, kurallar okulu. 32-Çağdaş öğretim iklimi yaratan, aranan okul/ Korku ve usanmaya neden olan, karabasan okul.

Bu gün diplomalı milyonlar işsiz ve tüketici konumdaysa, iş bulanlar iş güvencesi olmadan çalışmak zorundaysa, bölgemizde etkisiz ülke isek, ihracat ithalatı bir türlü geçemiyorsa, etnik-dinsel-mesleksel-yöresel farklılıklarımız düşmanlaşmaya sürükleniyorsa ve benzeri onlarca sorunumuzu aşamadıysak laik ve bilimsel eğitim sistemini hayata geçiremediğimizden ve dünyaya örnek gösterilen Köy Enstitülerini devam ettirmeyip zamana göre güncelleyemediğimizdendir…

 

Ziya Gökerküçük                              gokerkucuk@gmail.com

YORUMLAR
Bu habere ilk yorum yapan siz olun...
YENİ YORUM YAZ
Adınız :
E-mail :
Başlık :
Yorumunuz :
Güvenlik Kodu
:

YAZARIN DİĞER YAZILARI
>>> Yazarın Tüm Yazıları


ÇOK OKUNANLAR
BUGÜN DÜN BU HAFTA BU AY
Hasat Şenliği yapıldı
Alternatif ürünlere yöneldiler
Atasına koştu
“Söndüğüne emin olmadan ayrılmayın”
Bugün ‘Demokrasi ve Milli Birlik Günü’
Gaytancıoğlu: “Açığı Kanola ile kapatabiliriz”
Ördekli Göle Sazan yavruları bırakıldı
Yeni vergiler ve borçlanmalar yolda!
GÜNÜN GAZETE MANŞETLERİ
Akşam Gazetesi Birgün Gazetesi Bugün Gazetesi Cumhuriyet Gazetesi
Dünya Gazetesi Fanatik Gazetesi Fotomac Gazetesi Gunes Gazetesi
Haberturk Gazetesi Hurriyet Gazetesi Milli Gazete Milliyet Gazetesi
Posta Gazetesi Radikal Gazetesi Sabah Gazetesi Sozcu Gazetesi
Star Gazetesi Takvim Gazetesi Taraf Gazetesi Türkiye Gazetesi
Vatan Gazetesi Vakit Gazetesi Yenisafak Gazetesi Zaman Gazetesi